Een Vlaardingse jongen in Nazi Duitsland

29-04-2017 Nieuws Herman van Nieuwenhuizen

VLAARDINGEN – Toen haar opa eens jarig was, wist historica Marianne Foncke niet echt goed wat voor een cadeau ze hem zou geven. Het werd uiteindelijk een tripje naar scheepswerf De Delft in Rotterdam en daar begon een verhaal dat Marianne in een uniek boek vastlegde. Opa Leen Hoogerwerf uit Vlaardingen vertelde op de werf verhalen van zijn tijd in nazi Duitsland, tijdens de Tweede Wereldoorlog, waar hij in een soortgelijke omgeving als de Rotterdamse scheepswerf tewerk was gesteld. Het boek hierover werd gisteren gepresenteerd bij De Delft aan de Schiehaven in Rotterdam. Het draagt de titel “De Oproep” en als subtitel “Een Nederlandse gastarbeider in Duitsland, 1942-1945”.

De zoektocht naar deze geschiedenis begon door een foto van haar inmiddels overleden grootvader bij een barak. "Ik had geluk", vertelt Marianne. "Ik kwam twee documenten tegen van mannen die op dezelfde werf tewerkgesteld waren als mijn opa: een Fransman en een jongeman uit Waddinxveen. Ik kon bijna van dag tot dag nagaan wat er gebeurd was, tot in de kleinste details."

Bij de presentatie gisteren richtte de Vlaardingse stadsarchivaris Harm Jan Luth zich kort tot Marianne en de aanwezigen. Luth vertelde dat hij enthousiast was over het boek dat hij als één van de eersten mocht lezen. Bij de door Marianne Fonck gebruikte term ‘gastarbeider’ . Luth zelf gebruikte bij voorkeur de term ‘dwangarbeider’. ,,De auteur heeft zichtbaar met deze keuze geworsteld, maar in de praktijk was wat officieel ‘vrijwillige arbeid’ was minder vrijwillig dan je denkt; als je geen gevolg gaf aan de oproep voor de ‘Arbeidseinsatz’  in Duitsland dan stonden hier allerlei maatregelen tegenover, met negatieve gevolgen voor jou en je omgeving’’, aldus Luth.

Marianne Foncke’s inleiding bij de presentatie van haar boek was indrukwekkend; begeleid door haar zoon, op drums en contrabas en hiermee zorgend voor onheilspellende achtergrondmuziek, verhaalde zij kort in een voordracht over wat haar opa moest hebben doorstaan. In één woord: indrukwekkend! Daarna schetste zij kort het proces van schrijven, waarbij zij in eerste instantie zelf niet teruglas wat ze geschreven had. ,,Uiteindelijk is het boek geworden, precies zoals ik het bedoeld had’’, aldus Marianne. Stadsarchivaris Harm Jan Luth vond het boer “De Oproep” voortreffelijk geschreven, persoonlijk maar toch met de nodige distantie en het ‘leest als een trein’.

Aan het eind van de bijeenkomst werd het eerste exemplaar van “De Oproep”  overhandigd aan Aad Hoogerwerf, de zoon van de hoofdrolspeler uit het boek. Aad dankte daarbij zijn nicht Marianne voor het vastleggen van dit bijzonder verhaal.

“De Oproep” is vanaf nu verkrijgbaar bij boekhandel Plantage Pontier aan het Veerplein en kost €19,95.

Reacties